• سال رونق تولید گرامی باد            • فرازی از پیام نوروزی رهبر معظم انقلاب: تولید اگر چنانچه به راه بیفتد، هم میتواند مشکلات معیشتی را حل کند، هم میتواند استغناء کشور از بیگانگان و دشمنان را تأمین کند            • تولید اگر چنانچه به راه بیفتد، هم میتواند مشکل اشتغال را برطرف کند، هم حتّی میتواند مشکل ارزش پول ملّی را تا حدود زیادی برطرف کند            • فرازهایی از بیانیه گام دوم انقلاب: انقلاب اسلامی پس ‌از نظام‌ سازی، به رکود و خموشی دچار نشده و نمیشود            • مهم‌ترین ظرفیّت امید بخش کشور، نیروی انسانی مستعد و کارآمد با زیربنای عمیق و اصیل ایمانی و دینی است            • شعور معنوی و وجدان اخلاقی در جامعه هر چه بیشتر رشد کند برکات بیشتری به بار می‌آورد           
جهاد علمی و دستیابی به قله های دانش تاریخ:1398/2/4

نویسنده: آسيه محمد خاني
بیانیه گام دوم انقلاب به عنوان یک سند بالادستی، مسیری را ترسیم می کند که با طی آن، ایران اسلامی نه تنها از موانع و مشکلات پیش رو عبور خواهد کرد بلکه به قله های عزت و سربلندی نیز خواهد رسید.

بیانیه گام دوم انقلاب به عنوان یک سند بالادستی، مسیری را ترسیم می کند که با طی آن، ایران اسلامی نه تنها از موانع و مشکلات پیش رو عبور خواهد کرد بلکه به قله های عزت و سربلندی نیز خواهد رسید. یکی از مهم ترین توصیه های رهبر انقلاب، ضرورت توجه بیش از پیش به علم و دانش و پژوهش است.

رهبر حکیم انقلاب به عنوان اولین توصیه مهم در بیان گام دوم انقلاب می فرمایند: «دانش،‌ آشکارترین وسیله‌ عزّت و قدرت یک کشور است. روی دیگر دانایی، توانایی است. دنیای غرب به برکت دانش خود بود که توانست برای خود ثروت و نفوذ و قدرت دویست‌ساله فراهم کند و با وجود تهیدستی در بنیان های اخلاقی و اعتقادی، با تحمیل سبک زندگی غربی به جوامع عقب‌مانده از کاروان علم، اختیار سیاست و اقتصاد آنها را به دست گیرد. ما به سوءاستفاده از دانش مانند آنچه غرب کرد، توصیه نمی کنیم، امّا مؤکّداً به نیاز کشور به جوشاندن چشمه‌ دانش در میان خود اصرار می‌ورزیم.»

ایشان با اشاره به پیشرفت های بزرگ علمی که از آن به «رستاخیز علمی» تعبیر کرده اند، تاکید می کنند که «این راه طی‌شده، با همه‌ اهمّیّتش فقط یک آغاز بوده است و نه بیشتر. ما هنوز از قلّه‌های دانش جهان بسیار عقبیم؛ باید به قلّه‌ها دست یابیم. باید از مرزهای کنونی دانش در مهم‌ترین رشته‌ها عبور کنیم. ما از این مرحله هنوز بسیار عقبیم؛ ما از صفر شروع کرده‌ایم. عقب‌ماندگی شرم‌آور علمی در دوران پهلوی‌ها و قاجارها در هنگامی که مسابقه‌ علمی دنیا تازه شروع شده بود، ضربه‌ سختی بر ما وارد کرده و ما را از این کاروان شتابان، فرسنگها عقب نگه داشته بود. ما اکنون حرکت را ‌آغاز کرده و با شتاب پیش میرویم ولی این شتاب باید سالها با شدّت بالا ادامه یابد تا آن عقب‌افتادگی جبران شود

معظم له با فراخوان از همه جوانان کشور برای «جهاد علمی» می فرمایند: «اینجانب همواره به دانشگاه‌ها و دانشگاهیان و مراکز پژوهش و پژوهندگان، گرم و قاطع و جدّی دراین‌باره تذکّر و هشدار و فراخوان داده‌ام، ولی اینک مطالبه‌ی عمومی من از شما جوانان آن است که این راه را با احساس مسئولیّت بیشتر و همچون یک جهاد در پیش گیرید. سنگ بنای یک انقلاب علمی در کشور گذاشته شده و این انقلاب، شهیدانی از قبیل شهدای هسته‌ای نیز داده است. به‌پاخیزید و دشمن بدخواه و کینه‌توز را که از جهاد علمی شما بشدّت بیمناک است ناکام سازید.» (بیانیه گام دوم انقلاب (22/11/1397)

رهبر بصیر و حکیم انقلاب پیش از این نیز بارها راجع به اهمیت کار علمی و لزوم فعالیت جهادگونه در این زمینه فرمایشاتی داشته اند. در این نوشتار سعی شده است تا بازخوانی بخشی از سخنان ایشان، موضوع مهم «جهاد علمی» و لوازم آن تبیین شود.

 

جنگ فرهنگی و اهمیت آن

همان گونه که گذشت رهبر انقلاب، در بیانیۀ مهم گام دوم، از جوانان می خواهند که با جهاد علمی خود، دشمنان ایران و اسلام را ناکام سازند. البته این اولین بار نیست که رهبر عزیز انقلاب از واژه جهاد برای امور غیر نظامی استفاده می کنند. ایشان در موارد متعددی اهمیت جهاد در نبرد فرهنگی را مهم تر از جهاد نظامی دانسته و بر هشیاری نسبت به آن تاکید داشته اند: «کارزار فرهنگی از کارزار نظامی اگر مهم‌تر نباشد و اگر خطرناک‌تر نباشد، کمتر نیست»؛ (19/09/1392) «کشور امروز خوشبختانه درگیر جنگ نظامى نیست امّا درگیر جنگ سیاسى است، درگیر جنگ اقتصادى است، درگیر جنگ امنیّتى است و بالاتر از همه درگیر جنگ فرهنگى است؛ یعنی یک جنگ است. یعنى این را اگر کسى نداند، آن‌وقت خواب خواهد ماند؛ اگر کسى نداند خواب خواهد ماند». (14/02/1394)

 

معنای جهاد

حال ممکن است این سوال مطرح شود که جهاد یعنی چه و رهبر فرزانه، از این واژه، چه معنایی را مد نظر دارند. با مراجعه به فرمایشات ایشان، می توان جهاد را معنا کرد: «جهاد یعنی مبارزه. در زبان فارسی، جنگ و ستیزه‌گری معنای مبارزه را نمی‌دهد. می‌گویی من دارم مبارزه می‌کنم: مبارزه‌ علمی می‌کنم، مبارزه‌ی اجتماعی می‌کنم، مبارزه‌ سیاسی می‌کنم، مبارزه‌ مسلحانه می‌کنم؛ همه‌ اینها مبارزه است و معنا دارد. مبارزه یعنی تلاش پُر نیرو در مقابل یک مانع یا یک دشمن. اگر هیچ مانعی در مقابل انسان نباشد، مبارزه وجود ندارد. در جاده‌ آسفالته، انسان پایش را روی گاز بگذارد و با باک پُر از بنزین سفر کند؛ این را مبارزه نمی‌گویند. مبارزه آن ‌جایی است که انسان با مانعی برخورد کند، که این مانع در جبهه‌های انسانی، می‌شود دشمن؛ و در جبهه‌ های طبیعی، می‌شود موانع طبیعی. اگر انسان با این موانع درگیر شود و سعی کند آنها را از میان بردارد، این می‌شود مبارزه. جهاد در زبان عربی عیناً به همین معناست؛ یعنی مبارزه. جهادِ در قرآن و حدیث هم به همین معناست؛ همه‌جا به معنای جنگ مسلحانه نیست. البته یک‌جا با جنگ مسلحانه تطبیق می‌کند، یک‌جا هم با جنگ غیرمسلحانه تطبیق می‌کند»؛ (20/08/1383) «جهاد فقط در میدان جنگ نیست، در میدان علم هم مثل بقیه‌ی میادین زندگی، جهاد لازم است. جهاد یعنی تلاش بی‌وقفه، همراه با خطرپذیری و پیشرفت و امید به آینده». (03/07/1387)

 

ایمان لازمه کار جهادی

یکی از امور مهمی که که مقام معظم رهبری، بر آن تاکید دارند کار جهادی بر آمده از ایمان به خدا و ایمان به قدرت ملی است. ایشان با تاکید بر حفظ قدرت ایمان و جهاد  می فرمایند: «راه پیروزی نهائی و کامل ملت ایران این است که این خط مستقیم، خط ایمان؛ ایمان به خدا، ایمان به خود، ایمان به قدرت ملی، اعتماد به نفس ملی و راه حرکت و مجاهدت در همه‌ اشکالش؛ مجاهدت علمی، مجاهدت عملی - و آنجائی که لازم است، مجاهدت نظامی - و ایمان و جهاد را از دست ندهند». (19/11/1387)

 

عدم پیروی همیشگی از غرب

از دیگر نکاتی که رهبر انقلاب در رابطه با جهاد علمی بر آن تاکید داشته اند ضرورت دستیابی به خودکفایی علمی است: «پیشرفت علمی، اگرچه که با فراگیری علم از کشورها و مراکز پیشرفته‌ترِ علمی حاصل خواهد شد - بخشی از آن بلاشک این است - اما فراگیری علم یک مسئله است، تولید علم یک مسئله‌ دیگر است. نباید ما در مسئله‌ علم، واگن خودمان را به لوکوموتیو غرب ببندیم. البته اگر این وابستگی ایجاد بشود، یک پیشرفت هائی پیدا خواهد شد؛ در این شکی نیست؛ لیکن دنباله‌روی، نداشتن ابتکار، زیرِ دست بودنِ معنوی، لازمه‌ قطعیِ این چنین پیشروی ‌ای است؛ و این جایز نیست». (03/07/1387)

 

جهاد و نزول رحمت الهی

جهاد در تمام عرصه های مورد نیاز جبهه حق، موجب نزول رحمت الهی و امداد های خداوند خواهد شد. عرصه جهاد علمی نیز از این قاعده مستثنی نیست: «باید دانست که رحمت الهی و کمک الهی بستگی دارد به حرکت و تلاش انسان مؤمن؛ به عمل صالح او. باید در میدان باشیم، باید احساس وظیفه را فراموش نکنیم؛ مجاهدت را فراموش نکنیم؛ جهاد در صحنه‌های مختلف، وظیفه‌ی ماست و ضامن پیشرفت و پیروزی ماست. در صحنه‌ی سیاسی هم جهاد هست، در صحنۀ فرهنگی هم جهاد هست، در صحنه‌ی تبلیغاتی و ارتباطاتی هم جهاد هست، در صحنه‌های اجتماعی هم جهاد هست. جهاد فقط جهاد نظامی نیست؛ انواع و اقسام عرصه‌های زندگی بشر، عرصه‌ی جهادند». (28/05/1386)

 

جهاد مستمر علمی به عنوان یکی از سیاست های کلی علم و فناوری

با توجه به نکات بیان شده، مقام معظم رهبری در ابلاغ سیاست های کلی علمی و فن آوری در اوخر شهریور ماه 1393 جهاد مستمر علمی با هدف کسب مرجعیت علمی و فناوری در جهان را به عنوان یکی از اصول راهبردی تعیین و به دستگاه های مربوطه ابلاغ نمودند.

 

اقتدار آفرینی علم

ایشان با تاکید بر اینکه امروز علم در خدمت ظالم‌ترین انسانها و ظالم‌ترین جوامع است و  باید از این حالت خارج شود،  بر نقش قدرت آفرین علم تاکید کرده می فرمایند: «خود دانش مایه‌ی اقتدار است؛ ثروت‌آفرین است؛ قدرت نظامی‌آفرین است؛ قدرت سیاسی‌آفرین است. (13/11/1388)

 

پیشرفت علمی در گرو جهاد علمی

رهبر انقلاب با بر شمردن حرکت جهادگونه علمی در زمره لوازم دستیابی به موفقیت و پیشرفت علمی می فرمایند: «این پیشرفت علمی بایستی با خودباوری اولاً؛ امید به موفقیت ثانیاً؛ حرکت جهادگونه ثالثاً؛ همراه باشد. چون ما فرض را بر این گذاشتیم که پیشرفت علمی، بایستی با نگاه بومی و با تکیه‌ی به فرهنگ خودمان باشد - فرهنگ ما یعنی اسلام و مواریث ملیِ پسندیده‌ی ما - و نیز ناظر به نیازهای کشور. این، بایستی مجموعه‌ی حرکت علمی ما را تشکیل بدهد. ممکن است بعضی خدشه کنند که آقا مگر میشود؟ ما باید این باور را پیدا کنیم - همین طور که حالا بعضی از آقایان فرمودند - که میتوانیم. بدانیم که وقتی حرکت انجام گرفت، امید رسیدن به موفقیت وجود دارد و چهارم اینکه در این حرکت، تنبلی و تن‌آسائی و محول کردن کار به یکدیگر جایز نیست؛ حرکتِ جهادگونه باید کرد. جهاد فقط در میدان جنگ نیست، در میدان علم هم مثل بقیه‌ی میادین زندگی، جهاد لازم است. جهاد یعنی تلاش بی‌وقفه، همراه با خطرپذیری - در حد معقول البته - و پیشرفت و امید به آینده». (03/07/1387)

ایشان با اشاره به موفقیت های کسب شده در عرصه علمی تصریح می کنند: «ما هنوز خیلى راه در پیش داریم تا به آن نقطه‌اى برسیم که از لحاظ علمى مورد نظر است؛ خیلى باید تلاش کرد؛ خیلى باید مجاهدت کرد». (11/04/1393)

سخن روز
پشتکار
” كار اندكي كه ادامه يابد، از كار بسياري كه از آن به ستوه آيي اميدوار كننده تر است „

تصویر هفته
ماه رمضان
مقاله
نکاتی درباره رونق اشتغال و تولید
اجرای اقتصاد مقاومتی و رونق تولید و اشتغال به الزامات و بسترهایی نیاز دارد. الزاماتی که باید مورد توجه تمام نهادها، ارگان‌ها و تک تک افراد جامعه باشد.
حدیث
امام حسن مجتبی (علیه الاسلام):
مَنْ قَرَءَ الْقُرْآنَ کانَتْ لَهُ دَعْوَةٌ مُجابَةٌ، إمّا مُعَجَّلةٌ وَإمّا مُؤجَلَّةٌ.
کسي که قرآن را - با دقّت - قرائت نمايد، در پايان آن - اگر مصلحت باشد - دعايش سريع مستجاب خواهد شد - و اگر مصلحت نباشد - در آينده مستجاب مي گردد.
دعوات راوندی ص۲۴
یادداشت
دورویی ؛ راه علاج و فرار از آن
منافق كسي است كه ظاهرش را با ايمان و تقوا و اخلاص آراسته، ولي در باطن جز ظلمت كفر و شرك چيزي ندارد، لذا بايد بداند كه در رفتارش سودي نكرده و جز به خودش به كسي زياني نرسانده است.
نظرسنجی
بنظر شما، اینک در چهل سالگی انقلاب اسلامی، کدام مورد از سایر گزینه ها مهم تر است؟