نافع: ابن كثير: عاصم بن ابي النجود كوفي: حمزةبنحبيب زيّات كوفي: ابوالحسن كسائي كوفي: ابوعمروبن علاء بصري: ابن عامر دمشقي:
قرآء سبعه
پس از رسول اكرم (ص)، صحابه، معلم قرآن مردم بودند و بعد از آنها، تابعان، اين مقام را يافتند و آنگاه، تابعان تابعان. بعد از آن نوبت به قرّأ سبعه رسيد، كه آنان بين سالهاي پنجاه تا 190 هجري به مسلمين، قرائت قرآن راتعليم داده و معلمين قرآن را مايه ده، و راهبر بودند. اين قراء عبارتند از:
1 ـ نافع، 2 ـ ابن كثير، 3ـ ابوعمرو، 4 ـ عاصم، 5ـ حمزه، 6ـ كسائي، 7ـ ابن عامر.
ابوعبدالله نافع بن ابي نعيم مدني، مُكنَّي به «ابي رويم» ميباشد. نافع اصلاً از اصفهان بود و در مدينه ميزيست و در همانجا (به سال 176 يا 169) درگذشت، يادآوري كردهاند كه وي قرآن را نزد ابوميمونه، «مولي ام سلمه»، همسر رسول خدا (ص) قرائت نموده است. روايان وي عبارتند از: ورش و قالون.
(عبدالله بن كثير مكي) از ايرانياني بود كه كسراي ايران او را با كشتيهايي كه به يمن فرستاده بود براي فتح حبشه گسيل داشت. ابن كثير مردي فصيح و بليغ... بود. و از جمع صحابه عبدالله زبير و انسبنمالك را درك كرده بود. روايان وي عبارتند از: بُزِيّ و قٌنبل.
از مردم كوفه است، عاصم از قرّأ هفتگانه و شيعي است و قرآن را بر ابي عبدالرحمن عبداللهبنحبيب سلمي شيعي ـ كه از ياران اميرالمؤمنين علي (ع) بود... قرائت كرد. عاصم با يك واسطه راوي قرائت اميرالمؤمنين (ع) است. به همين جهت گفتهاند فصيحترين قراآت، قرائت عاصم ميباشد، زيرا وي قرئت اصيل آورده است. خوانساري در كتاب روضات الجنان در شرح احوال عاصم مينويسد: "وي پارساترين و پرهيزگارترين قرّأ، و رأي او درستترين آرأ در قرائت به شمار ميرود". قاطبة ي دانشمندان شيعي، قرائت عاصم را فصيحترين قراآت دانستهاند. روايان وي عبارتند از: حفص و ابوبكر عياش.
حمزه اصلاً ايراني است و زمان صحابه را درك كرده است و شايد برخي از آنها را ديده باشد. حمزه نيز مانند عاصم شيعي است و قرآن را بر امام صادق (ع) خوانده است. شيخ طوسي نيز حمزه را از اصحاب امام صادق (ع) معرفي كردهاست. در وجه ملقب شدن حمزه به «زيّات» مينويسند كه وي با آوردن روغن از كوفه به حلوان و آوردن پنير و گردو از حلوان به كوفه امرار معاش ميكرد .( زيت نيز به معني روغن و زيّات روغن فروش است.)
وي از مردم سرزمين ايران بوده است و گويند در ميهن خود در «طوس» يا «ري» وفات كرد. وي قرائت را چهار بار از حمزه اخذ كرد، به طوري كه ميتوان به قرائت او اعتماد نمود. كتابها و آثار زيادي به كسائي منسوب است. راويان وي عبارتند از: حفص دوري و ابوالحارث.
وي اهل ايران بوده است و در ميان قرّأ سبعه از لحاظ كثرت اساتيد و شيوخ قرائت، كسي به پاية او نميرسد، و قرآن را در مناطق مختلفي مانند مكه و مدينه و بصره و كوفه بر استادان زيادي قرائت كرد. سيدحسن صدر، ابيعمرو را شيعي ميداند. راويان قرائت وي عبارتند از: دوري و سوسي (وي ايراني و اهل شوش بوده است).
وي در زمان عمربن عبدالعزيز و قبل و بعد از آن، امام مسجد دمشق (جامع اموي) و قاضي و پيشواي آن ديار بوده واز معمّرترين قرّأ سبعه به شمار ميرود. ابن عامر بنا به قول صحيح به سال 118 هجري قمري در نود و نه سالگي از دنيا رفت. راويان قرائت ابن عامر عبارتند از: هشام و ابن ذكوان.
