Warning: Table './tehrantabligh/fa_watchdog' is marked as crashed and should be repaired query: INSERT INTO fa_watchdog (uid, type, message, severity, link, location, referer, hostname, timestamp) VALUES (0, 'php', '<em>date() expects parameter 2 to be long, string given</em> in <em>/var/www/vhosts/tebyan-tehran.ir/httpdocs/modules/Contrib/farsidate/farsidate.module</em> on line <em>37</em>.', 2, '', 'http://www.tebyan-tehran.ir/prov-general-info/geo/nat', '', '38.107.179.231', 1328524050) in /var/www/vhosts/tebyan-tehran.ir/httpdocs/includes/database.mysql.inc on line 172
 جغرافياي طبيعی | سازمان تبلیغات اسلامی استان تهران

جغرافياي طبيعی

 

موقعيت و وسعت
استان تهران با وسعتي حدود 18814 كيلومتر مربع بين 34 تا 5/36 درجه عرض شمالي و 50 تا 53 درجه طول شرقي واقع شده است. اين استان از شمال به استان مازنداران، از جنوب به استان قم، از جنوب غربي به استان مركزي، از غرب به استان قزوين و از شرق به استان سمنان محدود است.

ناهمواري ها
استان تهران در جنوب مركز رشته كوه هاي البرز كه در شمال ايران از آذربايجان تا خراسان با جهت غربي – شرقي كشيده شده، قرار دارد. رشته كوه البرز به سه ديواره تقسيم مي شود :

  1. ديواره شمالي: ارتفاعات محدودي از اين ديواره در استان تهران و بقيه آن در استان مازندران قرار دارد.

  2. ديواره مياني: حد شمال استان را تشكيل مي دهد و مرتفع ترين قسمت رشته كوه هاي البرز مركزي است. كوه دماوند و قله آن به ارتفاع 5671 متر در اين قسمت قرار دارد. قله دماوند نهمين قله مرتفع دنيا به شمار مي رود. اين ديواره عظيم كوهستاني به صورت كوه هاي ( كندوان ) و پس از آن كوه هاي ( طالقان ) در شمال غربي استان، تا محل اتصال رود ( الموت ) به ( طالقان رود) ، ادامه مي يابد. در شمال شرقي نيز اين ديواره با نام رشته ارتفاعات فيروزه كوه و سواد كوه تا دره رود فيروزه كوه ( شعبه اصلي حبله رود ) كه از جنوب دامنه شرقي آن مي گذرد، امتداد مي يابد. در شرق دره فيروزه كوه كه پس از دريافت شعباتي حبله رود ناميده مي شود، ارتفاعات ( شهميرزاد ) شروع مي شود.

  3. ديواره جنوبي: سومين بخش ار ارتفاعات مركزي است كه رودخانه جاجرود و كرج آن را بريده و به سه قسمت جدا از هم تقسيم نموده است. اين سه قسمت عبارتند از :

        - كوه هاي لواسانات كه بين دره هاي رود دماوند و جاجرود قرار دارند و در شمال به دره ( رود لار ) محدودند.

        - دنباله اين كوه ها در شرق جاده آب علي به نام قره داغ و دماوند تا دره حبله رود امتداد يافته اند.

        - كوه هاي شميرانات كه بين سرچشمه هاي جاجرود و كرج قرار دارندو بلندترين نقطه آنها توچال با ارتفاع 3942  میباشد.

علاوه بر اين سه ديواره كوهستاني، در جنوب و شرق دشت تهران كوه هايي با ارتفاع كم وجود دارند كه مهمترين آنها كوه هاي حسين آباد و نمك در جنوب و بي بي شهربانو و القادر در جنوب شرقي و ارتفاعات قصر فيروزه در شرق است.

آب و هوا
در نواحي مختلف استان تهران به علت موقعيت ويژه جغرافيايي، آب و هواي متفاوتي شكل گرفته است. سه عامل جغرافيايي در ساخت كلي اقليم استان تهران نقش موثري دارند:

    كوير يا دشت كوير:
مناطق خشك مانند دشت قزوين، كوير قم و مناطق خشك استان سمنان كه مجاور استان تهران قرار دارند، از عوامل منفي تاثير گذار بر هواي استان تهران هستند و موجب گرما و خشكي هوا، همراه با گرد و غبار مي شوند.

    رشته كوه هاي البرز:
اين رشته كوه ها موجب تعديل آب و هوا مي شود.

    بادهاي مرطوب و باران زاي غربي: 
 اين بادها نقش موثري در تعديل گرماي سوزان بخش كويري دارند، ولي تاثير آن را خنثي نمي كنند.

استان تهران را مي توان به سه بخش اقليمي زير تقسيم كرد:

  • اقليم ارتفاعات شمالي: بر دامنه جنوبي، بلندي هاي البرز مركزي در ارتفاع بالاي3000 متر قرار گرفته و آب و هوايي مرطوب و نيمه مرطوب و سردسير با زمستان هاي بسيار سرد و طولاني دارد. بارزترين نقاط اين اقليم، دماوند و توچال است.

  • اقليم كوهپايه: اين اقليم در ارتفاع دو تا هزار متري از سطح دريا قرار گرفته و داراي آب و هوايي نيمه مرطوب و سردسير و زمستاهايي به نسبت طولاني است. آب علي، فيروزه كوه ، دماوند، گلندوك، سد امير كبير و دره طالقان در اين اقليم قرار دارند.

  • اقليم نيمه خشك و خشك : با زمستان هاي كوتاه و تابستان هاي گرم، در ارتفاعات كم تر از 1000 متر واقع شده است. هر چه ارتفاع كاهش مي يابد، خشكي محيط بيشتر مي شود. ورامين ،شهريار و جنوب شهرستان كرج در اين اقليم قرار گرفته اند.

هواي تهران در مناطق كوهستاني داراي آب و هواي معتدل و در دشت، نيمه بياباني است. تهران در مرز شرايط جوي بري و اقيانوسي قرار گرفته و تمايل آن به موقعيت بري بيشتر از وضعيت اقيانوسي است.

منابع آب
وجود رودخانه هايي دايمي مانند رودخانه كرج، رودخانه جاجرود، رودلار،حبله رود، رود شور يا ابهر رود و طالقان رود موجب شده تا استان تهران از لحاظ منابع آب كمبودي نداشته باشد. بيشترين رودخانه های استان از كوه هاي البرز سرچشمه مي گيرد.

در استان تهران قنات هاي متعددي وجود داشته كه در گذشته نه چندان دور در تامين آب مورد نياز مناطق شهري و روستايي سهم به سزايي داشته اند. ليكن امروزه با استفاده از امكانات آب لوله كشي كه از سدهايي چون اميركبير، لتيان و لار تامين مي شود، آب قنات ها و چشمه ها فقط براي كشاورزي و آبياري مصرف ميشود و فقط بعضي چشمه ها، به ويژه چشمه هاي آب معدني كه بيشتر در شمال شرقي استان متمركزند، اهميت سابق خود را حفظ كرده اند. مهم ترين اين چشمه ها عبارتند از چشمه اعلا دماوند، چشمه قلعه دختر، چشمه آب علي هراز، چشمه وله در گچسر، چشمه شاه دشت كرج، چشمه علي در شهر ري، چشمه تيزآب، چشمه گله گيله و ...